Altın yüzyıllardır değerini koruyan ve insanların güvenle yatırım yaptığı en önemli kıymetli madenlerden biridir. Pek çok yatırımcı hem fiziki altında hem de bankalardaki altın hesabında fiyatların nasıl belirlendiğini bilmek ister. Yatırım konusunda Türkiye’de daha çok gram altın ön plana çıkar. Dünya piyasalarında kullanılan temel ölçü birimi ise ons altın olur.
Ons altın fiyatı global ölçekte belirlenir. Bütün altın çeşitlerinin fiyatlandırmasında da temel referans kabul edilir. Peki ons altın nedir? Ons altın nasıl hesaplanır? Yatırım yaparken nelere dikkat etmek gerekir?
Ons, değerli metaller için kullanılan uluslararası bir ölçü birimidir. Altın, gümüş ve platin gibi madenler global piyasalarda troy ons denilen özel bir ölçü sistemiyle ifade edilir. Bir troy ons 31,10 gram saf altına eşittir. Yani ons altın denildiği zaman aslında yaklaşık 31 gramlık saf altından bahsedilir.
Söz konusu ölçü birimi dünya genelinde standart kabul edilir. Böylece Amerika’da, Avrupa’da ya da Asya’da işlem yapan bir yatırımcı aynı değer üzerinden fiyat takibi yapar. Ons biriminin bu standartlaştırıcı rolü sayesinde altın piyasası küresel anlamda daha şeffaf olur.
Pek çok kişi ons altını daha çok haberlerde, ekonomi sitelerinde ya da yatırım uygulamalarında görür. Bunun nedeni altın fiyatlarının dünya genelinde ons bazında belirlenmesidir. Örneğin Amerika’da New York Emtia Borsası (COMEX) veya Londra Külçe Piyasası Birliği (LBMA) ons fiyatını referans olarak kabul eder.
Piyasalarda belirlenen fiyat dünyanın dört bir yanında geçerliliğini korur. Türkiye’de gram altın alırken aslında arka planda ons fiyatı ile dolar kuru birleşerek TL cinsinden değeri oluşturur.
Altın fiyatı her zaman Amerikan doları üzerinden açıklanır. Bunun nedeni doların uluslararası rezerv para olmasıdır. Altının ons fiyatı değeri 31,10 gram saf altının dolar karşılığıdır.
Örneğin ons altın 2.000 dolar olduğunda bu rakam global piyasada 31 gram altının toplam değeridir. Türkiye’de gram altın fiyatı ise bu ons fiyatının dolar/TL kuru ile çarpılması sonucu ortaya çıkar. Dolayısıyla gram altının yükselip yükselmeyeceği yalnızca altın fiyatına değil aynı zamanda kur hareketlerine de bağlıdır.
Borsa İstanbul Kıymetli Madenler ve Taşlar Piyasası’nda da altın fiyatları ons bazında belirlenir. Borsa üzerinden altın sertifikaları, yatırım fonları veya vadeli altın sözleşmeleri aldığınız zaman ons fiyatına göre işlem yaparsınız. Ons biriminin bu işlevi piyasanın daha kolay takip edilmesini sağlar. Hem büyük yatırımcılar hem de bireysel yatırımcılar için ortak bir değer ölçüsü sunar.
Ons altın almak istediğiniz zaman karşınıza farklı yöntemler çıkar. Yatırımcı olarak bütçenize, hedefinize ve risk anlayışınıza göre uygun yöntemi seçebilirsiniz. Her yöntemin kendine göre avantajları ve dezavantajları vardır. Bu yöntemler kısaca şöyledir:
Ons altın hesaplamak için kullanılan formül son derece basittir:
Gram Altın Fiyatı = (Ons Fiyatı / 31,10) x Dolar Kuru
Örneğin;
Ons fiyatı: 1.950 USD
Dolar kuru: 30 TL
Gram Altın = (1.950 / 31,10) x 30 = 1.881 TL olur.
Bu formül sayesinde gram altının ons ve kur değişiminden nasıl etkilendiğini görebilirsiniz. Ons fiyatı yükseldiğinde veya dolar kuru arttığında gram altın fiyatı da otomatik olarak artar.
Yatırım yaparken kişiler çoğu zaman gram altın tercih eder. Çünkü gram altına erişim kolaydır. Ayrıca düşük bütçelerle alım yapılabilir. Ancak ons altın uluslararası standarttır. Ons altın dünya piyasalarında kullanılan ve yaklaşık 31 gram saf altına karşılık gelen ölçüdür. Gram altın ise Türkiye’de yaygın kullanılan birimdir. Ons fiyatının TL’ye çevrilmiş halidir.
Bir başka fark da yatırımın hedefiyle ilgilidir. Kısa vadede ya da günlük alım satım için gram altını daha uygun bulunabilir. Ancak uzun vadede küresel ölçekte işlem yapmak isteyen yatırımcılar ons altını tercih eder.
Ons altına yatırım yapmayı düşünürken bazı faktörlerin göz önünde bulundurulması tavsiye edilir. Bu faktörler kısaca şu şekilde sıralanabilir:
Altın hem bireysel hem de kurumsal yatırımcılar için güvenli liman olmayı sürdürür. Ons altın bu piyasanın temel ölçü birimi olarak karşınıza çıkar. Uluslararası piyasalarda kullanılan ons altın döviz kuru ve küresel ekonomik gelişmelerle birlikte değerlendirildiğinde daha doğru yatırım kararları alma imkanı sunar. Bu nedenle yatırım yaparken yalnızca gram altına değil ons fiyatına ve global dinamiklere de dikkat etmelisiniz.