İş göremezlik ödemesi, çalışanların hastalık, kaza veya doğum gibi nedenlerle geçici olarak işten uzak kalması durumunda Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sağlanan geçici gelir desteğidir. Çalışanın sağlık raporu alarak işine devam edemediği günler için ödenen bu tutar, halk arasında “rapor parası” olarak da bilinir.
SGK’ya bildirilen raporlar onaylandıktan sonra ödeme süreci başlar. İnceleme ve onay süresi 10-15 gün kadardır. SGK onayı geldikten sonra 7 ila 10 gün içerisinde çalışanın bankada kayıtlı hesabına veya PTT aracılığıyla ödeme gerçekleşir.
Ödeme süresi, raporun işverence zamanında SGK sistemine girilmesine bağlıdır. İşverenin bildirim yapmaması veya geciktirmesi, ödemenin de gecikmesine neden olabilir.
İş göremezlik ödeneği, her çalışan için otomatik olarak ödenen bir destek değildir. Söz konusu hak yalnızca belirli koşulları yerine getiren sigortalılara tanınır. Hem prim ödemelerine hem de rapor süreçlerine dikkat etmeniz gerekir.
İş göremezlik ödeneğini kimlerin alabileceği şöyle özetlenebilir:
| Sigortalılık Türü | Ödeme Durumu | Açıklama |
| 4A (SSK) | Alabilir | Son 1 yılda en az 90 gün kısa vadeli prim ödemesi varsa ve rapor SGK onaylıysa ödenek alınır. |
| 4B (Bağ-Kur) | Sınırlı | Genel hastalık raporlarında ödeme yapılmaz. Ancak doğum, iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında sınırlı süreli ödenek verilebilir. |
| 4C (Emekli Sandığı-Kamu) | Alamaz | Maaşlarından kesinti yapılmadığı için ayrıca iş göremezlik ödeneği ödenmez. |
| İş Kazası ve Meslek Hastalığı | Alabilir | Prim günü şartı aranmaz, raporlu olunan günlerin tamamı için ödeme yapılır. |
Ödeneğin alınabilmesi için aranan başlıca şartlar şöyledir:
Şartların karşılanmaması halinde SGK ödeme yapmaz. Dolayısıyla hak kaybı yaşamamanız için prim ödemelerini düzenli takip etmeniz ve raporlarınızı zamanında bildirmeniz oldukça önemlidir.
İş göremezlik ödeneğinin tutarı, çalışanın son üç aylık brüt kazancı dikkate alınarak hesaplanır. Ayakta tedavilerde günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavilerde ise günlük kazancın yarısı, çalışanlara ödenir.
Örnek Hesaplama:
Son üç ayda toplam brüt kazancı 90.000 TL olan bir çalışanın günlük kazancı 1.000 TL ise ayakta tedavi için günlük ödenek 666 TL, yatarak tedavi için 500 TL olur.
Rapor ödemesini almak için ayrıca bir başvuru yapılmasına gerek yoktur. Süreç şu adımlardan oluşur:
Çalışanların yalnızca banka hesabı veya PTT’den ödeme kontrolü yapması yeterlidir.
İş göremezlik ödeneği çalışanlar için önemli bir gelir güvencesi sağlasa da uygulamada bazı ayrıntılar gözden kaçtığında ödemede gecikmeler veya kesintiler yaşanabilir. Özellikle raporun doğru şekilde işlenmesi, işverenin zamanında bildirim yapması ve çalışanın rapor süresince kurallara uyması gerekir. Aksi halde hak edilen tutar tam olarak alınamayabilir. Ayrıca doğum, iş kazası veya uzun süreli hastalık raporları gibi özel durumlarda süreç farklı işleyebilir.
Dikkat etmeniz gereken temel noktaları şöyle özetlemek mümkündür:
İş göremezlik ödemesi, sağlık sorunları veya doğum gibi özel durumlarda gelir kaybı yaşamamanız için sizi güvence sağlayan önemli bir destek mekanizmasıdır. Ödeme koşullarının net olması ve e-Devlet üzerinden kolayca takip edilebilmesi, süreçten hızlıca yararlanmanıza yardımcı olur.